Kalverdiarree

Kalverdiarree vormt op veel melkveebedrijven een bron van ergernis. Groeivertraging en uitval, extra medicijnkosten en meer werk maken soms dat een veehouder weinig plezier beleeft aan de verzorging van de jongste groep kalveren.

Hat valt ook niet altijd mee om diarree te voorkomen. Hygiëne en nauwkeurigheid zijn van essentieel belang.
Als het dan toch even niet gaat zoals het moet, dan is het van groot belang exact te achterhalen wat de verwekker is van de diarree. De juiste therapie kan dan ingesteld worden en men kan preventieve maatregelen nemen. Wij beschikken op de praktijk over sneltesten die de meest voorkomende verwekkers van kalverdiarree kunnen aantonen.

We onderscheiden allerlei vormen van diarree, van waterig tot vla-achtig naar bijna normaal. Eigenlijk zouden we iedere vorm van afwijkende mest diarree kunnen noemen.

Hoe ontstaat diarree?

  • Diarree kan ontstaan door een verhoogde uitscheiding van vocht naar de darminhoud (E.Coli).
  • Door darmschade kan het absorberend vermogen van de darmen afnemen, waardoor diarree ontstaat, er wordt dan dus te weinig vocht opgenomen (zoals bij virusdiarree).
  • Er kan vocht verplaatst worden naar de darm door een proces dat osmose wordt genoemd. Dit kan bijvoorbeeld wanneer zich onverteerde voedseldelen in de darm bevinden. 
De manier waarop diarree ontstaat kan per verwekker verschillen, dat heeft gevolgen voor de therapie en de duur ervan, waardoor het van groot belang is exact te weten wie de diarree veroorzaakt.
De belangrijkste gevolgen van de diarree op korte termijn zijn reeds genoemd. Op de langere termijn moeten we denken aan luchtwegproblematiek (op een leeftijd van 2-3 maanden) en vaarzen die minder ontwikkeld zijn wanneer ze voor de eerste keer kalven, door groeivertraging die ze op zeer jonge leeftijd hebben opgelopen.

 Het al dan niet optreden van diarree is afhankelijk van meerdere factoren:
  • Ziektekiemen
  • Huisvesting en hygiëne
  • Biestmanagement
  • Voeding
De meest voorkomende verwekkers van diarree bij jonge kalveren zijn:

E.Coli
Dit is een bacterie die over het algemeen klachten geeft in de eerste vijf levensdagen van een kalf. Diarree kan al zeer snel na geboorte optreden. De bacterie hecht zich aan de darmwand en geeft gifstoffen af. Die gifstoffen zorgen voor een verhoogde uitscheiding van vocht. Een kalf kan daardoor zeer snel uitdrogen en sterven.

Rotavirus
Dit virus geeft meestal klachten tussen dag 4 en dag 14 na geboorte. Het is een zeer besmettelijk virus, het blijft overal aan plakken. De darmwand raakt beschadigd, waardoor minder vocht en voedingsstoffen worden opgenomen. Rotavirus richt schade aan in de dunne darm.

Coronavirus
Een virus dat meer schade aan de darmwand (dunne-en dikke darm) toebrengt dan het rotavirus en dat klachten veroorzaakt tussen dag 5 en dag 30. De diarree klachten houden langer aan dan bij rota. 
Een darmcel die onherstelbaar beschadigd moet vervangen worden door een 'nieuwe' darmcel. Het duurt drie weken voordat een jonge darmcel uitgegroeid is tot een functionele darmcel.

Cryptosporidium
Dit is een darmparasietje dat al vanaf dag 3 diarree kan veroorzaken. Meestal zien we de klachten echter later.
Crypto slaat vaak aan als de darm al beschadigd is (door rotavirus bijvoorbeeld). Dit parasietje veroorzaakt problemen in het laatste deel van de dunne darm. 

Bovenstaande verwekkers van kalverdiarree komen voor in mest van volwassen koeien. Als ze aanslaan in een kalf, kunnen ze ook van kalf op kalf overgaan.


Huisvesting en hygiëne 
  • Een kalvende koe moet schoon zijn, evenals het afkalfhok en materialen die gebruikt worden tijdens en na de geboorte.
  • Huisvest pasgeboren kalveren individueel in een vooraf gereinigde eenlingbox
  • Probeer de kalveren altijd van jong naar oud te verzorgen
  • Altijd streven naar all-in-all-out

Biestmanagement
Het is belangrijk te beseffen, dat een kalf zonder weerstand geboren wordt. Hiervoor is het dier volledig afhankelijk van de biestopname. Biest bevat afweerstoffen die vanuit de darm worden opgenomen. De opnamecapaciteit van de darm neemt ieder uur af. Na 24 uur worden er geen afweerstoffen meer opgenomen vanuit de darm. De eerste biest bevat de meeste afweerstoffen. Zorg ervoor dat een kalf direct na geboorte 2 liter biest opneemt. Geef in de eerste 24 uur tenminste 6 liter!


Voeding
Geef jonge kalveren bij voorkeur kunstmelk van goede kwaliteit! Verstrek deze altijd op de juiste temperatuur (38-40°C).

Zorg dat kalveren altijd over vers drinkwater kunnen beschikken en voer al in een vroeg stadium hooi van goede kwaliteit bij!

Bij problemen met kalverdiarree is het belangrijk de veroorzaker te achterhalen. Vervolgens dient aan de hierboven genoemde punten aandacht besteed te worden.

Slaagt men er desondanks niet in de problemen met kalverdiarree te stoppen, dan kan een éénmalige enting met Rotavec in de droogstand de biestkwaliteit enorm verbeteren.